April 2019

Lyonel Feininger

Na mijn vorige blog maak ik een sprongetje terug in de geschiedenis.
Ik was op zoek naar informatie over een kunstenaar uit de eerste helft van de vorige eeuw: Lyonel Feininger.

Lyonel Feininger

Waarom hij?
De eerste reden: een docent in Arendonk zette mij op zijn spoor. Die zag mij  puzzelen hoe ik met lijnen en vlakken een persoonlijke compositie kon maken van een stukje stad.
De tweede reden is meer actueel: Feininger was ook verbonden met  Bauhaus, waar op dit moment  bij Boymans van Beuningen een tentoonstelling over is.
Museum Boymans staat voor een langdurige verbouwing en sluit nu ‘Stijl-vol’ af met deze expositie over Bauhaus, dat precies 100 jaar geleden werd opgericht.
Reden genoeg dus voor ons om een dagje uit te trekken voor een reisje naar Rotterdam.

De namen Feininger en  Bauhaus zullen misschien niet bij iedereen meteen een belletje laten rinkelen.
Daarom zal ik iets over de kunstenaar en over de opleiding moeten schrijven. Maar ik beloof het beknopt te doen. Ik tip het even aan. Meer informatie is te vinden op internet. Je kunt natuurlijk ook zelf de tentoonstelling bezoeken, zo lang het nog kan.
Je haakt nu toch niet af, hoop ik?  Zo kort samengevat kun je het volgens mij nergens anders lezen.
Kijk dan in elk geval nog wel even in mijn schilderijengalerij.

Bij het hoofdstukje ‘s-Hertogenbosch heb ik weer een nieuw stadsgezicht neergezet.

1. Bauhaus (1919 tot 1932)
Een kunst- en techniekopleiding voor beeldende kunstenaars, ambachtslieden en architecten in Duitsland. De oprichter was een belangrijk architect en industrieel ontwerper, Walter Gropius.
En Nederlandse kunstenaars hadden meteen al belangstelling. Ken je de naam Theo van Doesburg?
Hij was met Mondriaan de oprichter van de Nederlandse kunstbeweging ‘De Stijl’ en kwam al gauw bij de Academie poolshoogte nemen.

Bijzonder aan de Bauhausacademie was de grote inbreng van de studenten. Zij moesten zelf hun creativiteit gebruiken om van allerlei materialen te ontdekken wat ze daarvan zouden kunnen maken.
Deze leermethode lijkt veel op die van de Montessorischool. Eigenlijk kun je zeggen dat Montessori Bauhaus was voor kinderen. Samen met elkaar ontdekkend leren van de wereld om je heen in een omgeving die aan kinderen aangepast was.

Bauhaus was:
Vorm – kleur – compositie –kunst – architectuur – meubelmakerij – weefkunst – keramiek – glas-in-lood – fotografie – grafische vormgeving en reclame –theatertechniek –toneelspel.
Zie hoe veelomvattend dat is!
Het gaat om gebouw, interieur en kunst, verweven met elkaar. Maar net zo goed om theater en reclamefolders. Eigenlijk om alles wat je in het dagelijkse leven tegen komt en nodig hebt.

En het doel van Bauhaus was:
kunstzinnig met ambachtelijke technieken  een mooi en functioneel design produceren.
Zo veel mogelijk eigentijds, en dus – waar het kon – machinaal!
Herken je ze misschien uit je jeugd? Die set onder elkaar passende bijzettafeltjes met een simpel stalen buizenonderstel? Die zijn nog te vinden in vintage winkels.

Bauhaus was een reactie op die ouderwetse, overvolle huiskamers met overal kleedjes, volgehangen bruine muren, weelderige overgordijnen en tal van huiselijke spulletjes, waar je geen ruimte had om je kont te keren. Een heerlijk schildersonderwerp voor Anton Pieck.
Nee, dachten ze bij Bauhaus, de mensen zouden vast veel gelukkiger worden van het leven in moderne huizenblokken met strakke en eenvoudig ingerichte interieurs. Volop licht en ruimte om zich heen.
Alles aangenaam en overzichtelijk!
O ja, nog zo’n handige  ruimtebesparende uitvinding: het opklapmeubel!
Dat werd ontworpen voor de krappere arbeiderswoningen, zodat het daarin ook ruimer werd.

2. Feininger (1871 – 1956)
Zoon van Duitse ouders, beide musici, die naar New York waren geëmigreerd. Zij stuurden hun zoon Lyonel naar Berlijn om aan het conservatorium te studeren. Hij was er muzikaal genoeg voor, maar hij ging liever naar de kunstacademie.
Hij werd een beroemd karikaturist, publiceerde cartoons en strips in mondiale tijdschriften en ging later over op schilderen.
Bij een van zijn exposities maakte hij kennis met Walter Gropius. Die haalde Feininger over om naar Weimar te komen als leraar in grafische technieken aan de Bauhausacademie.
Helaas moest de academie al in 1932 haar poorten sluiten, omdat ze niet voldeed aan de normen van de toenmalige Duitse  regering; de nazi’s bestempelden haar kunst als ‘entartete Kunst’,
Maar de ideeën van Bauhaus werden voortgezet in Nederland.

Ik zie in de schilderijen van Feininger hoe hij oplossingen vond om bestaande stadsgezichten weer te geven in een niet echt realistische setting.  Dat is waar ik op het ogenblik zelf mee aan het experimenteren ben.
Wat me bij hem boeit, zijn de herhalingen in lijnen en vlakken; het kleurgebruik en de compositie.

Tot slot voor de liefhebbers nog enkele bekende namen uit de tijd rondom  Bauhaus die tot de verbeelding spreken:
Theo van Doesburg, Wassily Kandinsky, Paul Klee, Franz Marc, Gerrit Rietveld en Piet Mondriaan.

2 reacties op “April 2019”

  1. Hoi Coby.
    Ik heb met plezier je blog gelezen. Zoals je weet, ben ik niet echt kunstzinnig aangelegd. Tenminste niet wat schilderkunst betreft of creatief met mijn handen. Ik ben meer van de taal. Daarom geniet ik van jouw verhalen over diverse kunstenaars. Je brengt ze tot leven. Net zoals in de diverse tvprogamma’s, die ik graag bekijk. Dankzij jou. Als ik naar bed ga, zie ik steeds heel bewust jouw schilderij boven mijn bed! En ook die illegale foto..

Reacties zijn uitgeschakeld.