Lita Cabellut

Na een paar maanden van stilte op mijn weblog wil ik de draad graag weer oppakken. We hebben nauwelijks musea bezocht in dit jaar met al zijn coronabeperkingen, maar ik zie nu een mooi aansluitingspunt in het populaire TV programma: Project Rembrandt.
Het wordt mijn startpunt. Via een prominent jurylid van dat Project,
Lita Cabellut, wil ik in de volgende blogs verder gaan met een aantal opmerkelijke vrouwen uit de 20ste eeuw.

Lita Cabellut

De enorme doeken van Lita zag ik voor het eerst in 2013 in het Noord-Brabants Museum, op een tentoonstelling waarmee deze Spaanse haar debuut maakte in Nederland.
De expositie bestond uit vijf grote drieluiken met als thema: macht, onrecht en onwetendheid. De naam van de expositie was: ‘Trilogie van de twijfel’, zoals ook de titel was van één van de drieluiken. Een ander drieluik was: ‘Trilogie van de dood’. Lita zei hierover: “Je kan niet leven zonder dood te gaan, en je kunt niet dood gaan zonder geleefd te hebben”.

Fragment uit ‘Trilogie van de twijfel’

Naast de drieluiken waren er op deze tentoonstelling ook zeven gigantische portretten van zeer sterke vrouwen.
Ik keek omhoog naar portretten die in een ruime zaal aan de muur hingen. Deze theatrale mensfiguren maakten een diepe indruk op mij. Ze staken ver boven me uit. Hun huid leek gebroken, net zoals bij oude doeken, of bij fresco’s.
Ik las later dat er twaalf lagen verf over elkaar zijn opgebracht, die daarna inderdaad gebroken zijn. Echt letterlijk gebroken. Een behandeling die de kunstenares zelf heeft uitgedacht en die een bijzondere sfeer aan de personen geeft. Het toont haar interesse in de breekbaarheid van de mens.
Gebroken mensen van de buitenkant, maar van binnen zijn het sterke karakters in de lichte en donkere kanten van het leven.
Sterke vrouwen, net zoals als Lita zelf na een te harde jeugd aan de rand van de samenleving.
De kunstenares is met krachtig doorzettingsvermogen en een flinke dosis intelligentie  doorgestoten van dakloos straatkind tot invoelend kunstenaar. En dan wel eentje van wereldfaam.
Kunst is, zoals zij het omschrijft, de weg naar het hart en naar het verstand.

Als ik haar op tv zie bij het beoordelen van het werk van de amateurkunstenaars, dan verrast het me hoe zuiver zij het maakproces van elk werk van de kandidaten kan doorgronden; en haar eerlijke, maar ook positieve benadering van ieder doek. Met de opeenvolgende beoordelingen zie je haar enthousiasme en sympathie voor de ploeterende schilders groeien.
En dan die exotische expressie in haar manier van kleden, haar intens kijkende ogen, de gebaren waarmee ze haar opmerkingen en tips ondersteunt.
Dit lijkt me de expressie van de bevolkingsgroep waar haar wortels liggen. De Roma.

Inmiddels is vrij algemeen bekend, dat zij een moeilijke jeugd had in Barcelona. Maar voor wie dat niet weet even in het kort.
In 1961 kwam Lita ter wereld. Haar moeder werkte in de prostitutie en keek nauwelijks om naar haar dochtertje. Een vader was er niet. Toen ze drie maanden oud was, nam oma het kind in huis en voedde het op. Na acht jaar overleed oma en belandde Lita op straat.
Daar in El Raval, de rosse buurt van Barcelona, leefde ze samen met andere dakloze kinderen. Door bedelen, zakkenrollen bij toeristen en te pakken wat restaurants hen toe schoven, konden ze zich staande houden. Zelf vat ze het zo samen:
“Ik kon alles doen wat ik wilde; stelen, kattenkwaad uithalen en ik hoefde niet naar school. Daarnaast helpen straatkinderen elkaar. Zij hebben een eigen kleine gemeenschap”.

Na verloop van tijd kwam Lita terecht in een kindertehuis. Daar viel haar nieuwsgierigheid op en ook haar intelligentie. En toen ze twaalf jaar was, werd ze geadopteerd door een zeer welgestelde, conservatieve familie. Ze kreeg er een strenge opvoeding, wat niet altijd gemakkelijk was voor haar.

Op een keer werd ze meegenomen naar het Prado-museum in Madrid. Daar keek ze verbijsterd naar het werk van oude meesters. Ze keek haar ogen uit en was diep onder de indruk van het schilderij ‘De drie Gratiën’ van Rubens, waarvan een fragment hieronder staat. Ze dacht: ‘Dat wil ik ook!’

Lita nam zich voor om net zo goed te leren schilderen als die Meesters.
Kort daarop zorgde haar pleegmoeder ervoor dat zij een degelijke opleiding kreeg in de klassieke kunst. Lita leerde kunstenaars uit haar geboorteland kennen zoals Diego Velasquez en Francisco de Goya, en voelde zich sterk met hen verbonden.
Al op 17-jarige leeftijd had ze haar eerste tentoonstelling in het stadhuis van Masnou in Barcelona.

Maar ook leerde ze de oude meesters uit Nederland kennen en waarderen, zoals Pieter Breughel en Jeroen Bosch. En ook Frans Hals en Rembrandt!
Twee jaren studeerde ze daarna nog aan de  Rietveldacademie in Amsterdam Daarna vestigde ze zich in Nederland, het land van het ‘bijzondere licht’.

Over haar manier van werken las ik het volgende: ‘Zij werkt 18 uur per dag en maakt geen concessies. Terwijl ze schildert maakt ze grote bewegingen, ze danst, ze zingt. Kunst is vrijheid, passie en overgave.’

Rolmodellen voor Lita Cabellut zijn de spraakmakende vrouwen in het begin van de twintigste eeuw. Die heeft ze zich ingeleefd en expressief op die enorme doeken gezet. Schilderen is voor Lita emotie vertolken.
Bij die vrouwen herkent ze iets van zichzelf: een moeilijke jeugd en doorzettingsvermogen, dapperheid, compassie en opoffering.
‘Elk portret dat een kunstenaar maakt is een zelfportret’, zegt ze in navolging van Freud.

Van die vrouwen wil ik er in de komende maanden een aantal uitlichten.
Mijn volgende column begint dan in Mexico, waar in 1907 Frieda Kahlo ter wereld kwam.
Daarover hoop ik in januari een en ander te kunnen schrijven.

1 reactie op “Lita Cabellut”

  1. Hoi Coby
    Met plezier heb ik weer je blog gelezen. Ja, ik heb “Project Rembrandt” ook gevolgd. Niet met kunstenaarsogen zoals jij, maar met bewondering voor de gaven, die deze deelnemers hebben gekregen. En ik heb genoten van de verhalen, die elke deelnemer meebracht over hun leven. Jij vertelt nu het levensverhaal van Lita. Ik heb pas geleden het verhaal gehoord van een andere vrouw, die ook op straat heeft geleefd als kind. Opvallend was voor mij, dat in beide verhalen “saamhorigheid” zo belangrijk voor hen was. Wij hebben dat gevoel ook hard nodig in de komende tijd, denk ik!! Stof voor mijn blog..
    Succes met je werk!
    Hartelijke groet,
    Tjallie

Reacties zijn uitgeschakeld.