Coco Chanel

Over een mode-icoon en bruisende persoonlijkheid van de 20ste eeuw .

Ik begon onlangs een serie blogs met als onderwerp: vrouwen van eind 19de/begin 20ste eeuw, die zich vanuit een kansarme positie opgewerkt hebben tot succesvolle persoonlijkheden.
Stuk voor stuk waren zij voorbeeldfiguren voor Lita Cabellut, die zelf ook een moeitevolle start had in haar leven.
Deze keer dus Coco Chanel.
Ik beperk me tot enkele feiten die de ontwikkeling van deze haast legendarische persoon bepaald hebben. Het is niet mijn bedoeling volledige biografieën te schrijven, maar enkel om ze kort voor het voetlicht te halen. Als startpunt voor wie er meer over wil lezen.

Gabriëlle Bonheur Chanel (1883) is kind in een arm gezin in Saumur aan de Loire. Als ze 12 jaar is, overlijdt haar moeder. Gabriëlle wordt door haar vader ondergebracht in het weeshuis van het klooster in Aubazine, ten oosten van Bordeaux.
De leefregels waarnaar de nonnen handelen zijn gebaseerd op de regels van Bernard van Clairvaux: Orde, Regelmaat en Soberheid.
Vanuit dit kloosterleven neemt ze het volgende mee voor later:
1. die huisregels van orde, regelmaat en soberheid hebben een zekere
schoonheid.
2. ze leert er haar eigen kleding te naaien.
3. de eenvoudige gecombineerde  ronde vormen in de kloosterramen, die
nét geen cirkel zijn, boeien haar. En we zien ze later terugkomen in haar
initialen:

Logo van Coco

Op 18 jarige leeftijd gaat ze in een pension wonen en werkt ze als naaister in een kleermakerszaak. In de avonden zoekt ze haar vertier in het Café Chantant van Aubazine; en droomt van een carrière als zangeres.
Zijn het de vrolijke nonsenswoorden uit haar liedjes die haar de roepnaam Coco geven? Dat is de leukste uitleg.
Of is het een verbastering van het woord ‘cocotte’, wat maîtresse betekent? Echtgenote zou ze nooit worden, maar maîtresse wel!

Coco Chanel, wie is ze eigenlijk? Een knap gezichtje en goed gebekt.
Een idool voor haar is een vrouw in de theaterwereld. Het is een mega-ster in die dagen; en ze heet Polaire.

Polaire

Polaire trekt alle aandacht in de media, vooral vanwege haar figuur en haar kleding.
Zij draagt niet de lange, lichaamsvormen verhullende jurken uit die tijd, maar kleding met tussen boezem en heupen een ongelooflijk smalle taille. Mensen wedden erom hoe smal die taille wel niet zal zijn. Meer dan 41 cm toch vast en zeker niet! Ook Coco Chanel is onder de indruk.

Coco Chanel boekt succes. Ze krijgt een relatie met een rijke Franse paardencoureur. Door hem maakt ze kennis met de jetset van Parijs.
Maar Chanel zelf is op zakelijk gebied ook heel succesvol. Want naaien is haar professie;
haar eerste winkel stamt uit 1908 waar ze haar zelf gemaakte hoedjes verkoopt. Haar clientèle bestaat uit deftige Franse dames.
Madame Rothschild bijvoorbeeld, zij koopt de hoedjes van Coco bij stapels tegelijk.

De eerste wereldoorlog – de mode wordt soberder.
Coco Chanel ontdekte het in haar jeugd in het klooster, maar wij kennen het ook. Het is wat we duidelijk maken met de uitdrukking ‘Less is more’.
Wat moet je als vrouw toch met kleding waarin je nauwelijks kan ademhalen of bewegen?
Het is oorlog! Er vallen slachtoffers! Canadese verpleegsters verzorgen de soldaten in lazaretten. Zij dragen eenvoudige, gemakkelijk zittende uniformen bij hun werk.
Is nu eindelijk de tijd niet rijp voor meer normale kleding?
Chanel bevrijdt de vrouwen van hun korsetten en ontwerpt vrouwelijke en gemakkelijk zittende mode, geïnspireerd op uniformen en mannenkleding.
Ze zegt:
Ik heb de vrijheid teruggegeven aan vrouwen, aan hun lichaam dat zweette onder de veters, de korsetten, de bustiers en al die nutteloze padding!

In die oorlog ontwerpt Chanel ook de huispyjama. Dat is een gemakkelijk zittend kledingstuk. Maar niet alleen voor in bed, dat had je gedacht!
Je kunt er ook keurig mee de straat op vluchten als de sirenes afgaan.
Chanel draagt haar charmante pyjama’s dan ook bijzonder graag overdag. Ze zijn zelfs ook nog eens heel geschikt om er smaakvol in gekleed mee uit te gaan.
En dat gaat ze dan mooi doen ook!
Iedereen wil sinds WO1 wel gemakkelijke kleding dragen.
Dus Chanels omzet stijgt.

In 1910 heeft Chanel haar grote Liefde leren kennen: de Engelse polospeler, Arthur Capel.
Ook hij bulkt van het geld en helpt haar met zijn kapitaal een mode-imperium op te bouwen.
Chanel heeft nu modewinkels in de beste straten van Parijs. Hoedjes, kleding en bijpassende accessoires.
Een huwelijk zit er niet in; Arthur ziet zich genoodzaakt om een dame te huwen die past bij zijn stand.
Maar Chanel blijft wel zijn maîtresse; en ze is verslagen van verdriet als hij in 1919 door een verkeersongeluk om het leven komt.
Ze is dan al schatrijk en ze besluit haar leven verder in te richten als vrije alleenstaande vrouw: “Tijdens rampen blijkt wie je bent. En in 1919 ben ik beroemd ontwaakt!’

Tot de Beurskrach van 1929 gaan de zaken super! Daarna zijn de tijden somber. Chanel neemt de boot naar Amerika, Hollywood is haar bestemming; voor tijdelijk. Het is daar de juiste plek om veel beroemdheden te leren kennen en de mode een oppepper te geven met nieuwe creaties. In Hollywood krijgt ze ook de kans om schitterende ontwerpen te maken voor theaterkostuums. Daarna gaat ze weer terug naar Europa.

Vanaf dit punt wil ik wat meer ingaan op haar bijzondere ontwerpen en op haar quotes. Quotes schrijven, ze laten schrijven of verzamelen in verband met je werk, was in die tijd al een serieuze hobby.
Allereerst aandacht voor het mantelpak. Dat zet ze nieuw in de mode, natuurlijk gemaakt van prettig draagbare stoffen als jersey en tweed;

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Afbeelding4-2.jpg


‘Vrouwen zouden niet hoeven te lijden om mooi te zijn’, vindt Chanel. En ze neemt de mannenmode als basis voor het ontwerpen van vrouwenkleding.
En ook het geklede chique zwarte jurkje wat iedereen goed staat; en de fleurige cocktailjurk voor de minder formele feestjes.

Een nieuw modeattribuut van haar is de schoudertas. Die is gebaseerd op de vliegenierstas en is revolutionair in die tijd. Dames waren gewend aan een handtasje. Volgens mij zoiets als wat een clutch is in onze dagen.
Chanel zegt: ‘Ik heb er een hekel aan om altijd dat ding in mijn hand te moeten houden. Daarom zit er een riem aan.’
Verder komen er grote zonnebrillen bij; en haar succesvolle grote hoeden blijven in de collectie.
Ook nepparels en geregen kralensnoeren van glas horen thuis in het modebeeld, want:
‘Sieraden zijn niet gemaakt om de rijkdom van vrouwen aan te geven, maar om hen mooier te maken.’

Grasse;
een betoverend geurtje, parfum.
Vrouwen zouden ook niet altijd en eeuwig naar bloemetjes moeten ruiken, vindt Chanel.
Via haar kennissenkring komt ze in Grasse in contact met Ernest Beaux, een beroemd chemicus die zeer bekend is aan het hof van de Russische Tsaren.
Aan hem legt Chanel enigszins cryptisch uit aan wat voor soort geur ze denkt:
‘Denk aan een ijskoud land waar je na een moeizame reis eindelijk de dageraad kunt bewonderen.’
Na tien maanden hard werken met synthetisch stoffen, komt Beaux met tien flesjes parfum; geurig en goed houdbaar. Chanel heeft maar te kiezen en ze kiest daarvan nummer 5, haar geluksgetal.
Deze parfumflesjes glijden eerst stilletjes in de zakken van haar klanten, als een soort relatiegeschenk. En door beroemdheden als Merilyn Monroe, gaat de reclame ervoor de hele wereld over. Kassa!

Chanel nr. 5

Tot hier mijn beschrijving over Gabriëlle Chanel, die zich van arm weeskind wist op te werken tot een gefortuneerd en invloedrijk modeontwerpster. Ben je benieuwd naar meer Chanel: er zijn boeken over haar volgeschreven. Onder andere over haar dubieuze houding in de Tweede Wereldoorlog. Dat voert hier veel te ver. Ik was vooral geïnteresseerd in de kansen die een ‘kind zonder toekomst’ aangrijpt om tot grote hoogte te stijgen. Net als Lita Cabellut uit een vorig blog. En ook Frida Kahlo. En Madame Curie een volgende keer.

In 1971 sterft Coco Chanel in eenzaamheid in haar eigen suite in het Ritzhotel in Parijs. Na haar eerdere woorden op die dag: ‘Zo ga je dus dood!’

Enkele quotes van Coco Chanel:


‘I don’t care what you think about me;
I don’t think about you at all!’

‘Simplicity is the keynote of all true elegance!’

Coco Chanel

1 reactie op “Coco Chanel”

  1. Tjallie Huisman

    Hoi Coby,
    Wat weer een interessante en leuke blog! Ik begon te lezen en dacht bij mezelf: “Ik ken die naam toch van een geurtje, Chanel 5? ” Ik ben niet zo modebewust, maar wat jij nu schrijft, vind ik heel interessant. Ze past zich aan aan de praktijk in haar ontwerpen. En dat geurtje komt er gelukkig toch nog bij! Moet ik toch eens proberen…
    Maandag was het internationale vrouwendag en er was veel aandacht voor de achtergestelde positie van vrouwen. Jij laat nu zien, dat er wel degelijk invloedrijke en succesvolle vrouwen zijn geweest. Ze zijn er nog steeds, trouwens.
    Ik ben benieuwd naar jouw blog over Madame Curie.
    Ook keek ik nog naar je “ander werk”. Ook die Kleine Kerk vind ik nog steeds heel mooi!

Reacties zijn uitgeschakeld.